"Gee, Brain, what do you want to do tonight?" -- "The same thing we do every night, Pinky: try to take over the world!"
"Pinky, are you pondering what I'm pondering?" -- "I think so Brain, but if you replace the 'P' with an 'O', my name would be Oinky, wouldn't it?"
"Are you pondering what I'm pondering?" -- "Yes, I am!"
Een nuttig filmpje om de week mee te beginnen: 'Pinky and the Brain describe the Human Brain'
10 Sept '07
'Elvis to Eminem: quantifying the price of fame': pop- en rocksterren hebben een 2-maal zo hoog risico om jong te overlijden, vergeleken met de algemene bevolking. Het overlijdensrisico is het hoogst in de eerste 5 jaar van succes. De onderzoekers verdiepten zich in 1050 musici in Noord Amerika en Europa, die tussen 1955 en 1999 bekend waren. Ik vroeg me af of er überhaupt zoveel broemde 'popsterren' waren, maar het zal wel kloppen: het gaat om mensen die allemaal in de lijst van 'All Time Top 1000 Albums' staan. Ze vergeleken de popsterren met gematchde controles uit de algemene bevolking. Van de 1050 popsterren, overleden er 100. Tweemaal zo veel als in de algemene bevolking. Bij overlijden waren de Amerikaanse sterren gemiddeld 42 en de Europese 35 jaar oud. 27% van de doodsoorzaken was gerelateerd aan alcohol en/of drugsgebruik. 20% overleed door een ongeval, sommige hiervan ook alcohol/drugs gerelateerd. 3% overleed tgv suïcide en 6% tgv geweld. 25 jaar nadat de roem was begonnen, bleek dat de Europese sterren dezelfde levensverwachting hadden als de algemene bevolking. De Amerikaanse sterren bleven echter een verhoogd overlijdensrisico houden. Het zou interessant zijn deze gegevens verder uit te diepen. Hoe ligt de verhouding psychiatrische stoornissen tov de algemene bevolking? Het sterftepercentage blijkt overigens onder de recentere generatie lager dan in de generaties ervoor. Maar gezien de diverse mediaberichten omtrent bijv. Amy, Britney, Kate&Peter, Paris, Lindsay, Robbie etc etc, lijken de problemen er niet minder om. De onderzoekers zelf maken zich vooral zorgen over de jeugd die veelal popsterren als rolmodel heeft en mn het gegeven dat 10% zelf ook de ambitie zou hebben om popster te worden. Wat is jouw roeping?
SSRI's remmen de heropname van serotonine. Hierdoor neemt de hoeveelheid serotonine in de synapsspleet toe. Een aantal weken later begint deze toename pas effect te hebben op de up- en downregulatie van pré- en postsynaptische receptoren. Als gevolg hiervan hebben antidepressiva pas na weken een klinisch werkzaam effect. Nu worden de eerste proefdierresultaten gemeld naar RS67333, een serotonine (5-HT4) receptor agonist. Een 5-HT receptor agonist doet het aantal actiepotentialen in het serotonerge neuron toenemen. RS 67333 werd vergeleken met een SSRI in een rattenmodel. Het is bekend dat depressieve ratjes, als ze in water terecht komen, langzamer reageren en minder actief beginnen te zwemmen vergeleken met gezonde ratjes ('forced swimming test'). Ze vonden dat RS67333 de depressieve ratjes 50% sneller maakte, terwijl de SSRI ze 23% sneller maakte. Dit effect bleek met name te verklaren door een toegenomen activiteit van de dorsale raphe kernen in de hippocampus. Bovendien bleek er na 3 dagen een toename van de neurogenese in de hippocampus. Dit fenomeen treedt bij SSRI’s pas na minimaal 2 weken op. Mogelijk zal RS67333 een basis gaan vormen voor nieuwe antidepressiva in de toekomst. Vóór het zover is, zal er een nog veel langer traject volgen dan het traject van LY2140023, waarover deze week ook melding werd gemaakt: RS67333 is nu alleen nog in een dierexperimenteel model getest. Enerzijds zijn de onderzoekers positief over hun eerste resultaat: 1. RS67333 had zeer snel een gunstig effect bij de ratjes / 2. er zijn 5-HT4 receptoren gevonden in zowel de hippocampus als in de prefrontale cortex, waardoor ze verwachten dat er effect zal zijn op stemming, maar ook op cognitie, leren, geheugen. Ook hopen ze op minder seksuele bijwerkingen. Ze maken zich er echter zorgen over de 5-HT4 receptoren in het hart en het maag-darmkanaal: in die organen zouden bijwerkingen kunnen optreden. (Lucas et al, Neuron ’07;55:712-25).
7 Sept '07
De University of Toronto biedt een prachtig neuroanatomisch model. Ga naar hun site 'NEURONOTES', klik op 'functional neuroanatomy' … downloaden (180MB) en … enjoy!
6 Sept '07
De obsessief compulsieve stoornis (OCD): (irrationele) dwangmatige gedachten, die angstgevoelens opwekken en daaraan gekoppelde dwangmatige handelingen, die de angst moeten ‘neutraliseren'. OCD wordt behandeld met cognitieve gedragtherapie en antidepressiva, maar de aandoening is veelal chronisch en recidiverend. In juli schreef ik over deep brain stimulation als behandeloptie.
Nu is er een muisjessoort dat zich geobsedeerd wast en daarbij tekenen van angst vertoont. Het schrobben is zo intensief dat de muisjes hun haartjes erdoor verliezen en zelfs hun huidje beschadigen. Dit lijkt op 'wasdwang'. Deze muisjes hebben een genetisch defect. Het gaat om een defect in het gen coderend voor SAPAP3. Uiteraard moeten verdere conclusies rond het gendefect met enige voorzichtigheid worden bekeken: psychiatrische stoornissen hebben iha een heterogene oorzaak. Mogelijk spelen bij mensen meerdere genen een rol en bovendien ontwikkelings- en omgevingsfactoren. Desalniettemin een zeer interessant model. SAPAP3 is een eiwit dat wordt gevonden in glutamaat-gevoelige synapsen, welke veel voorkomen in het striatum. Dit steunt de opvatting dat OCD ontstaat door afwijkingen in de neuronale circuits tussen de (pre)frontale cortex, het striatum en de thalamus. De neuronen van het striatum ontvangen glutamaat-gemedieerde informatie van de cortex. Het betreft informatie over de context waarin gedrag plaats vindt. Als er iets belangrijks gebeurt, worden circuits van de thalamus naar de (pre)frontale cortex geprikkeld. Zo ontstaan herinneringen die later het gedrag weer kunnen beïnvloeden. Afwijkingen binnen de (pre)frontale-striatale-thalamus baan kunnen leiden gedragingen en gedachten, die niet door negatieve herinneringen (dat de huid kapot gaat bijv) tegengehouden worden. Dit zie je bij de muisjes ook: ondanks de herinnering/wetenschap dat het schrobben hun huidje stuk maakt, blijven ze schrobben. De dwanghandelingen bleken te verdwijnen door locale expressie van SAPAP3 in het striatum. Net als bij patiënten met OCD, bleek bij deze muisjes een SSRI een reducerend effect op het dwangschrobben en de angst te hebben. Ook dit is interessant: het zou kunnen betekenen dat het effect van een SSRI niet direct wordt veroorzaakt door de verhoogde serotoninespiegel, maar indirect: via een stimulerend effect van serotonine op glutamaat in het striatum (Welch et al, Nature ’07;448, 894-900).
6 Sept '07
Uit de FINE studie kwam naar voren dat het drinken van 3 koppen koffie per dag bij mannen een remmend effect heeft op cognitieve achteruitgang (en viscurry...). Franse onderzoekers hebben deze resultaten niet kunnen bevestigen bij mannen, maar wel bij vrouwen. Cognitief functioneren (oa mbv de Mini-Mental State Examination), de evt diagnose 'dementie' en cafeïne consumptie werden geëvalueerd bij start en na 2 & 4 jaar. Franse vrouwen dronken meer koffie dan mannen. Iha dronken hoger geschoolden meer koffie. Vrouwen die minstens 3 koppen koffie per dag dronken, bleken 18% minder kans te hebben op het ontwikkelen van woordvindstoornissen en 33% minder kans op geheugenstoornissen. Dit positieve effect van koffie werd bij Franse mannen niet geobserveerd. De incidentie van Alzheimer dementie bleek gelijk onder koffie en niet-koffie drinkers. De auteurs speculeren over het verschil tussen mannen en vrouwen: is er een verschil in het metabolisme van cafeïne tussen mannen en vrouwen? Zijn vrouwen gevoeliger voor de (positieve) cholinerge eigenschappen van cafeïne dan mannen? Is er een positieve associatie tussen cafeïne en oestrogenen? Ook suggereren ze dat er een selectie kan zijn ontstaan van "healthy survivors". Opmerkelijk is dat ze niet hebben uitgezocht wat voor soort koffie geconsumeerd werd. Dit laatste lijkt me, mede gezien het resultaat van de FINE studie wel zeer interessant. Wat is het verschil in koffie-voorkeur tussen Nederlandse mannen & vrouwen versus Franse mannen & vrouwen? Wie gaat waar voor de cafee au lait? De espresso? De cafee grande?
Rokers hebben zo’n 70% meer kans op het ontwikkelen van dementie dan niet-rokers of mensen die zijn gestopt met roken. Dit komt naar voren uit het ERGO-onderzoek van het Erasmus MC. In dit project worden sinds 1990 ongeveer 8000 55-plussers vervolgd, aangaande hun levensstijl en gezondheid. Onder personen in deze groep met een erfelijke aanleg voor Alzheimer dementie (dragers van het apolipoproteïne E4) blijkt het risico onafhankelijk van of ze al dan niet roken. Als mogelijke oorzaken van de invloed op roken op het cognitief functioneren worden arteriosclerose en hersenschade tgv oxidatieve stress genoemd. Oxidatieve stress treedt op wanneer in het lichaam te veel vrije radicalen vrijkomen. Bij rokers komt oxidatieve stress meer voor dan bij niet-rokers en bij de ziekte van Alzheimer is ook sprake van toegenomen oxidatieve stress. Anti-oxidanten in voedsel kunnen het aantal vrije radicalen verminderen. Eerdere studies hebben echter aangetoond dat rokers ook al minder anti-oxidanten tot zich nemen dan niet-rokers. (Breteler et al. Neurology Sept '07).
Plus: roken stinkt.
Dinsdag 11 september is er van 16.15 tot 17.30 uur weer een Jelgersmalezing! Spreker is Prof RJ Kleber vd Universiteit Utrecht: 'Psychotraumatologie: over weerbaarheid en psychopathologie'. Prof Kleber publiceerde dit jaar oa de resultaten van een prospectieve studie naar de gezondheid van brandweerlieden die betrokken waren bij de vuurwerkramp in Enschede (in 2000), vlg met controlepersonen. Hieruit komt naar voren dat onder de brandweerlieden 1,5-3 maal meer gezondheidsproblemen voorkomen, variërend van lichamelijke klachten en slaap-, depressieve en angstklachten tot herbelevingen en vermijdingsgedrag (Publ Health ’07;121:367-74). In een hieraan gelieerde recente publicatie, rapporteert hij dat mensen met een van nature pessimistische levensinstelling meer at risk zijn voor het ontwikkelen van gezondheidsproblemen bij een dergelijke ramp dan optimisten. Opmerkelijk was dat de controlepersonen die een pessimistische levensinstelling hadden, eveneens meer at risk bleken voor het ontwikkelen van gezondheidsproblemen (J Aff Dis;102:35-45). Dit sluit aan bij onderzoek naar optimisme op onze afdeling. Wil je meer weten over de relatie tussen trauma & weerbaarheid en het ontwikkelen van psychopathologie … wees welkom!
4 Sept '07
Patiënten met schizofrenie kunnen worden behandeld met antipsychotica. Antipsychotica, voor het eerst geïntroduceerd in de jaren 50, zijn werkzaam doordat ze dopamine in het mesolimbisch systeem verminderen. Helaas geven antipsychotica niet bij alle patiënten een afname van de psychotische symptomen. Ook hebben antipsychotica bij sommige patiënten vervelende bijwerkingen, bijv extra-pyramidale symptomen (tgv de afname van dopamine in het stratum nigrostratale) en gewichtstoename. Een nieuw geneesmiddel, met de Star Warsiaans aandoende naam 'LY2140023' kan mogelijk een doorbraak gaan betekenen voor de behandeling van patiënten met schizofrenie. LY2140023 reduceert de activiteit van glutamaat. In een trial zijn 196 patiënten met schizofrenie behandeld met een placebo, olanzapine (een atypisch antipsychoticum) of LY2140023. Olanzapine en LY2140023 bleken beide effectief tegen de psychotische symptomen. Ook LY2140023 had bijwerkingen, bijv slecht slapen en emotionele labiliteit. Een opmerkelijk verschil was dat LY2140023 itt olanzapine geen gewichtstoename gaf. Voorts verschilde LY2140023 niet tov placebo wbt prolactine stijging of extrapyramidale bijwerkingen (Patil et al. Activation of mGlu2/3 receptors as a new approach to treat schizophrenia: a randomized Phase 2 clinical trial. Nat Med ’07.).Voor nu is vooral de observatie dat glutamaat waarschijnlijk een rol speelt bij schizofrenie een belangrijk gegeven. LY2140023 heeft nog een lange trial-weg te gaan voor het eventueel als medicament op de markt zal kunnen verschijnen. Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Bij het nadenken over je toekomst past ook dat je jezelf wat beter leert kennen. Ter inspiratie bied ik je 11 liedjes van de SEED (Songs for Elementary Emotional Development) serie. Deze liedjes pogen kinderen op een luchtige wijze bewust te maken van hun persoonlijkheid, gedrag en positie in gezin en groep. Ze zijn gebaseerd op de leerschool van psychotherapeut Adler (1870-1937; ‘individual psychologie’) en gericht op 'Understanding Misbehavior' en 'Understanding Yourself' … doe er je voordeel mee...
Attention: "I believe that I belong when everyone notices me."
No I Won't: "No I won't, you can't make me"
Getting Even: "My feelings are hurt. No on e knows I'm around."
Leave Me Alone: "I've got us both fooled, teacher."
First Born Song: "I'm the tallest & the strongest, the oldest & the biggest"
Number One: "Oh it's hard to be number one"
The Only Kid: "I'm the only kid in the family"
Brothers and Sisters: "I have an older sister. You have an older brother"
The Middle Guy: "What's the best part of a sandwich?"
Middle of a Large Family: "When there are lots of kids in your family"
The Youngest: "Heigh ho, look at me"
4147 medisch specialisten hebben een vragenlijst ingevuld, gericht op wat de respondent beschouwt als zijn of haar ideale werk. Vragen over de inhoud (bv over de voorkeur voor kort- of langdurende behandelrelaties) en de context (bv werktijden) daarvan, over de gewenste patiëntenpopulatie en nevenactiviteiten als administratie en onderzoek. Na het invullen van de vragenlijst bepaalde de computer welke 3 specialismen het best bij het ideaalplaatje pasten. Bij 38% vd specialisten is het eigen vak 1 vd 3 specialismen die het best passen bij hun voorkeuren. Maar bij 62% staat het eigen specialisme dus niet in de top 3! Huisartsen, kinderartsen en … psychiaters blijken het meest te 'passen' bij hun vak. Matig tevreden lijken internisten en chirurgen. Bedrijfsartsen, verpleeghuisartsen en gynaecologen lijken het minst tevreden: bijna geen van hen zag het eigen specialisme als meest passend tevoorschijn komen. Er is wel commentaar over de uitslag: het computerprogramma legt verbanden, verklaart niets. OOk werd in de vragenlijst weinig rekening gehouden met de diversiteit binnen specialismen (bv perifeer of academisch werkend). Lees hier het volledige rapport.
Enfin, in totaal vond dus meer dan 6 op de 10 respondenten hun eigen specialisme niet terug in de top 3 van best passend specialisme. Dat vind ik een zeer opmerkelijke situatie. Wederom wil ik ervoor pleiten om artsen-in-opleiding in een vroeg stadium bewust te maken van het belang van een goede afweging van de diverse specialisatiemogelijkheden. Je bent heel jong als je kiest. Vaak kijk je niet echt vooruit. En het vak waar je in belandt gaat een groot deel van je leven kleuren.
Een testje (gebaseerd op de interactieve 'Micro Expression Training Tool' van Prof Ekman, UCMS, San Francisco) om te kijken of je in staat bent emoties achter gelaatsuitdrukkingen goed in te schatten. Voor je zie je een gezicht. Dit gezicht verandert kort en snel van expressie. Klik de emotie aan die je hebt geobserveerd. Als je nogmaals op de nummerknop drukt, houd je de gezichtsuitdrukking langer vast. Als je het verkeerde antwoord gaf, kun je een alternatief kiezen. Ik vind 'm vrij lastig!
'Prins Friso en prinses Mabel hebben vanaf een computer in Huis Ten Bosch, het woonpaleis van koningin Beatrix, informatie verwijderd uit het lemma over prinses Mabel op de Engelstalige internetencyclopedie Wikipedia, dit wordt bevestigd door de Rijksvoorlichtingsdienst.' (NRC 29 Aug ’07) Ook bijv. de CIA en het Vaticaan blijken aanpassingen te hebben gemaakt. Farmaceutisch bedrijf AstraZeneca kwam in dit kader begin deze maand ook in het nieuws. Zij had op Wikipedia de minder positieve gegevens in de tekst over het antipsychoticum quetiapine veranderd.
'At the Teen Choice Awards '07, Jessica Alba (26) had the last laugh on her school tormentor, as she accepted the Female Hottie Award. "I would like to dedicate this award to a young man who has been on my mind for the last 19 yrs: Ross. Ross didn't love me. I was 'pigeon-toed, I had a sway back, I was slightly cross-eyed, buck-toothed, I sucked my thumb'. Look at me now, Ross! Look at me now!"'.
Finse onderzoekers hebben 2540 jongens, geboren in 1981 gevolgd. Ze stelden in 1989 vast of ze werden gepest en of ze zelf andere kinderen pestten. Info verkregen ze vd jongens zelf, hun ouders en docenten. Vervolgens onderzochten ze of er op hun 18e en 23e jaar sprake was van een psychiatrische stoornis. Op hun 8e werd 6% van de jongens frequent gepest, 6% pestte zelf en 3% was zowel slachtoffer als dader van pesterijen. Bij de jongens die geheel niks met pesten te maken hadden gehad, was bij follow-up de prevalentie van psychiatrische stoornissen 9%. Bij de jongens die zowel slachtoffer als dader van pesten waren, bleek 30% een psych. stoornis te hebben ontwikkeld. Het ging met name om de antisociale persoonlijkheidsstoornis en angststoornissen. Bij jongens die alleen slachtoffer van pesterij waren, was de prevalentie van psych. stoornissen 17% (mn angststoornissen) en voor wie alleen actief gepest had 18%. Bij de laatste was mn sprake van antisociale persoonlijkheidstrekken, alcohol/drugs misbruik, depressie en angst. Tegelijk slachtoffer en dader van pesten zijn, blijkt het meeste risico op een psych. stoornis te geven. ..... Ross… wat zal er van hem terecht gekomen zijn...
4811 studenten, van 26 universiteiten in China, vulden een vragenlijst in gericht op persoonlijkheidsstoornissen (PDQ). De mannelijke studenten scoorden hoger op paranoïde, schizotypische, antisociale en narcistische kenmerken vergeleken met de vrouwelijke. Ook kwamen passief-aggressieve en depressieve kenmerken vaker voor. Onder vrouwen kwamen borderline kenmerken significant vaker voor. Studenten afkomstig uit plattelandsgebieden scoorden hoger op schizoïde, schizotypische, narcistische, vermijdende, obsessief-compulsieve, passief-agressieve en depressieve persoonlijkheidsschalen. Studenten uit de stad scoorden hoger op paranoïde en afhankelijke schalen. Onder studenten die enig kind waren, kwamen paranoïde, antisociale en afhankelijke kenmerken vaker voor. Studenten uit 1-ouder gezinnen scoorden hoger op de schizotypische schaal. Studenten uit adoptie-gezinnen scoorden hoger op antisociale, passief-agressieve en depressieve schalen. Bij vergelijk naar inkomensklasse, scoorden studenten uit arme families significant hoger op schizoïde, schizotypische, antisociale, borderline, narcistische, vermijdende en obsessief-compulsieve trekken. De auteurs ondersteunen met deze bevindingen de huidige opvattingen over de invloed van omgevingsfactoren op het ontstaan van persoonlijkheidsproblematiek. Een kort artikel, naar aanleiding van arbeidsintensief onderzoek. Het roept om meer uitwerking - meer resultaten en meer discussie. Is er verschil in de diverse studierichtingen? Tussen de 1e en de 4e jaars? Hoe gaat het met ze? De auteurs schrijven hier niets over. Maar dat ze er wel over hebben gedacht, blijkt uit Tabel 3, waarin ze zich 'verspreken'. Er volgt vast een 2e artikel. We wachten rustig af.
27 Aug '07
Op deze blog is al vaker geschreven over ‘Het Dolhuys’. Ook in België is een psychiatriemuseum: Museum Dr. Guislain te Gent. Het is gehuisvest in gebouwen van het voormalige 'Hospice Guislain', opgericht door Prof. Guislain in 1857. Hij wordt beschouwd als één vd voorlopers van de moderne psychiatrie: als één van de eerste artsen in België benaderde hij psychiatrische patiënten als mensen met te behandelen ziekten. In 1824 tekende hij een plan voor een hospitaal waarmee hij een prijs kreeg van de Société des Beaux Arts te Brussel. In 1828 werd hij in Gent benoemd tot 'hoofdgeneesheer voor de krankzinnigen': de eerste officieel erkende psychiater in België. De collectie van het museum omvat de geschiedenis van de psychiatrie, een fotocollectie van 1860 tot heden en een grote verzameling kunst gemaakt door psych. patiënten. Ook zijn er wisselende exposities. Op de website van Museum Guislain staat zeer uitgebreid en m.i. interessante informatie over de geschiedenis van de psychiatrie.
Mannen- en vrouwtjesratjes werd in een week tijd geleerd hoe ze konden ontsnappen aan een toegediend stroomschokje ('controleerbare stress'). Een 2e groep ratjes kreeg ook stroomschokjes, maar leerde daarbij geen ontsnappingsmogelijkheid ('oncontroleerbare stress'). Deze ratjes hadden een vorm van 'learned helplessness': ze hadden aangeleerd om lijdzaam het stroomschokje te ondergaan. Vervolgens werden de ratjes met z’n 2-en in hokjes gezet - steeds een combinatie van uit elke groep 1 ratje. Daarna kregen alle ratjes een schokje met een ingewikkelder ontsnappingsmogelijkheid. De meeste mannenratjes die nooit hadden geleerd te ontsnappen, waren niet in staat een vluchtweg te vinden, en bleven hulpeloos. Dit itt de vrouwtjesratjes … of ze nu tevoren wel of niet hadden geleerd dat je kunt ontsnappen aan stroomschokjes: de meeste vonden een uitweg. De vraag is wat ten grondslag ligt aan dit fenomeen. Hormonen lijken niet van invloed: zowel ovariëctomie als castratie had geen invloed. Tja. (Dalla et al. Neuropsychophar ’07;22)
Fantoompijn is een pijnsensatie die beleefd wordt als afkomstig van een geamputeerd lichaamsdeel. Fantoompijn komt na amputatie voor bij 70-80% vd patiënten. Bij sommigen verdwijnt de pijn, maar bij ongeveer 50% niet. Wbt de oorzaak van fantoompijn, is gebleken dat het hersengebied in de somato-sensorische cortex dat oorspronkelijk correspondeerde met het geamputeerde lichaamsdeel ‘ontregeld en overprikkeld’ is. De hersenen interpreteren dit alsof het geamputeerde lichaamsdeel er nog is en pijn doet. Medicatie biedt frequent geen verlichting van de klachten. S.Veenstra, psycholoog, biedt patiënten een behandeling mbv een spiegel. Hier vertelt zij over deze therapie en behandelt een patiënt ermee.
Ben je medisch student, co-assistent, arts-assistent of anderszins medicus en geïnteresseerd in wat elektroschocktherapie inhoudt? Neem contact op om te kijken of je een keer mee kunt naar een ECT behandeling. Dan kan jij ook je eigen mening over ECT vormen.
21 Aug '07
"(...) Mijn hart klopt in mijn keel. Mijn knieën knikken. Ik heb mijn handen in de zakken van mijn jasje gestoken en knijp ze tot vuisten. Ik zet me schrap. De dokter plaatst de elektroden op het hoofd van de patiënt. Ik hoor een piep en opeens begint de patiënt te schokken. Zijn armen en benen bewegen heftig. Een straaltje speeksel loopt uit zijn mondhoek. Mijn God. Wat een afschuwelijk tafereel. (…) Ik zie plotseling 5 bedden en het aantal verpleegkundigen aan het bed heeft zich verdubbeld. De dokter heeft 6 armen. (…) Ik zweef door de deur naar buiten en op de gang zak ik door mijn benen. ECT onschadelijk? Dacht het niet".
Uit gegevens van de Stichting Consument en Veiligheid is gebleken dat tussen 2000 en 2005 het aantal patiënten die op een afdeling Spoed Eisende Hulp (SEH) moesten worden behandeld vanwege een acute alcoholvergiftiging meer dan verdubbeld is. Bij 15 tot 19-jarigen is de stijging zelfs meer dan 160%. Bij kinderen tussen de 10 en 15 jaar is sprake van een verzesvoudiging (zier ook BUTTERBEER). Jaarlijks gaat het om gemiddeld 1800 mensen met een acute alcoholvergiftiging op de SEH. Bij ongeveer 25% hiervan speelden ook drugs of geneesmiddelen een rol. Van alle patiënten die jaarlijks op een SEH worden behandeld na een ongeval of vechtpartij, is bij ongeveer 8% (63.000 personen) sprake van alcoholgebruik rond het incident. 75% van de jongeren had 3 of meer glazen op toen zij het letsel opliepen. De onderzoekers gaan ervan uit dat de zorgwekkende getallen in werkelijkheid nog hoger moeten liggen, aangezien bij de letsels niet in alle gevallen bewust melding wordt gemaakt of er al dan niet alcohol of drugsgebruik aan de orde was. (Artikel: 'alcohol en jongeren: een ongelukkige combinatie')
20 Aug '07
Het beroemde, maar liefst 2010 pagina’s tellende (en zeer prijzige) boek 'Neuropsychopharmacology: The Fifth Generation of Progress' van Davis et al, is nu gratis online te downloaden. Een mooi naslagwerk, dus zet 'm in je favorites!
19 Aug '07
Uit studies komt frequent naar voren dat kinderen met depressieve moeders een verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van bijv. een laag zelfbeeld, depressieve en angstklachten en gedragsproblemen. Vreemd genoeg was er weinig bekend over de rol van vaders in dit proces. Om dit te onderzoeken heeft een Amerikaanse onderzoeksgroep 3197 depressieve moeders (met in totaal 6552 kids; bij aanvang vd studie:0-10 jr) gedurende 10 jr gevolgd. De betrokkenheid van vader werd in kaart gebracht: hoe betrokken ervoeren de kids hem? Wist hij bijv. wanneer zij al dan niet thuis waren? Was hij bij activiteiten of gebeurtenissen die zij belangrijk vonden aanwezig? Sprak hij frequent met ze over belangrijke zaken en beslissingen binnen het gezin en nam hij hun argumenten serieus? Hieruit bleek dat de nadelige invloed van de depressie van moeder op het kind, zowel gedurende de kinder- als adolescentietijd, verwaarloosbaar was, indien de vader in de periode van moeders ziekte actief betrokken was bij het kind. Ook als zich bij een kind de 1e gedragsproblemen begonnen voor te doen, kon een positieve betrokkenheid van vader dit proces stoppen. Het lijkt zo logisch, maar nu is het ook in een 1e studie aangetoond: het is van essentieel belang om in een gezin met een depressieve moeder, de vader goed voor te lichten over depressies, de gevolgen op het gezin en zijn mogelijke invloed hierbij.
19 Aug '07
25 jaar geleden overleed actrice Romy Schneider. Als hommage worden t/m 29 aug in diverse filmhuizen films van haar vertoond. Bv 'La Piscine', 'Les Choses', 'L’important c’est d’Aimer' en 'La Passante du Sans-Souci'. Plus 2 exposities (Filmhuis Den Haag en -museum A’dam). Ook vanuit psychologisch opzicht is haar leven intrigerend. Een jeugd als dochter van 2 acteurs, die uit elkaar gingen toen Romy 7 was. Op haar 15e speelde ze in haar eerste film. Zij werd publiekslieveling door haar rol als de Oostenrijkse keizerin Sissi. Het kostte haar veel moeite zich aan dit 'Sissi-imago' te ontworstelen. Daarna werkte zij samen met regisseurs, als Sautet, Orson Welles en Luchino Visconti en tegenspelers als Michel Piccoli, Yves Montand en Alain Delon. Met Delon heeft zij een relatie gehad. Na het eindigen van deze relatie in '64 deed zij een zelfmoordpoging. Toen in '81 haar 3e huwelijk eindigde, verongelukte haar zoon. Deze gebeurtenissen leidden ertoe dat zij aan alcohol en drugs verslaafd raakte. In '82 overleed zij, 43 jaar oud. De oorzaak van overlijden is onduidelijk. Gesuggereerd werd dat zij een overdosis alcohol en slaappillen had ingenomen. Er werd geen onderzoek naar verricht. De officiële doodsoorzaak werd geduid als een hartstilstand.
18 Aug '07
In een cohort van 3527 Zweedse vrouwen die in het verleden een borstvergrotende operatie hebben ondergaan, blijkt het aantal vrouwen dat overleden is door suïcide 3 maal zo hoog, in vergelijking met gematchede vrouwen uit de algemene bevolking. Dit verhoogde risico uitte zich 10 jaar na de ingreep. Het aantal sterfgevallen door alcohol en/of drugs was eveneens 3 maal zo hoog in deze groep! Dood door ongevallen kwam bij deze groep ook frequenter voor tov de alg. bevolking. Bij een groot aantal van deze dodelijke ongevallen was vermoedelijk drugs en/of alcohol in het spel en ook waren er verdenkingen op suïcides bij. Het hoge percentage suïcides en middelenmisbruik geeft aan dat veel vrouwen die een borstvergroting ondergaan, lijden aan een (frequent niet onderkende) psychiatrische stoornis. Verder onderzoek naar dit fenomeen is van belang. Daarnaast is het wellicht aan te raden om vrouwen vóór deze (en vergelijkbare?) cosmetische ingrepen te screenen op de aanwezigheid van psychische problemen. Dit niet met als doel om de geplande ingreep dan af te blazen, maar om deze vrouwen verder te gaan begeleiden en behandelen. Ook postoperatieve psychiatrische follow-up lijkt waardevol. (Lipworth et al. Ann Plast Surg ’07;59:119-23).
Museum Boijmans Van Beuningen in R'dam heeft div. exposities & een vernieuwde opstelling van 400 van hun eigen kunstwerken: 'De Collectie Eén'. Elke zondag heb je de mogelijkheid om om 13.30 uur een gratis rondleiding te krijgen. Wel tevoren bellen: max. 20 deelnemers. Medio '08 volgt 'De Collectie Twee'. Eén van de exposities is 'Designprijs Rotterdam 2007'. Deze toont de 14 meest toonaangevende creatieve visies die in de afgelopen 2 jr een bijzondere rol hadden in het ontwerpvak. De winnaar van 2007 is Thonic, die gedurende de verkiezingen bekendheid verwierf met de div. tomaat-producten in de SP campagne. Verrassend vind ik bv 'lace fence' van demakersvan en 'heatwave' van Laarman.
(Foto: Portrait of Edward James, Margritte: "when one sees one of my pictures, one asks oneself this simple question, 'What does that mean'. It does not mean anything, because mystery means nothing either, it is unknowable".)
12 Aug '07
Prof W. Verbeke, hoogleraar sales- en accountmanagement aan de Erasmus Universiteit R’dam (EUR): "Binnen tien jaar wordt voor alle beroepen geselecteerd via een fMRI-scan" ; "Intelligentie, verkooptalent maar ook leiderschap zitten in het brein gebakken" (Financieel Dagbl. 12/7/’07). Zijn doel is een sollicitant taken uit te laten voeren die belangrijk zijn voor zijn beroep. Gelijktijdig zou een fMRI worden gemaakt en zou de sollicitatiecommissie kunnen zien welke delen van het brein worden geactiveerd gedurende de taak, en of dit de 'juiste (lees: aanleg/talent-) gebieden' zijn. Hier tegen over de mening van Dr. Y. Elgersma, neurowetenschapper aan de EUR. Hij heeft weinig vertrouwen in een loopbaantest via de scan. Allereerst is de kennis over de fMRI nog te pril. Daarnaast benadrukt hij dat ‘talent’ niet vastgelegd in één enkel gebied van de hersenen, maar in een netwerk & samenwerking van gebieden. Elgersma: "We vergeten vaak dat de menselijke waarneming erg geraffineerd is: een simpel gesprekje van tien minuten zegt meer over iemands talent dan welk meetapparaat ook" Een reële reactie, me dunkt! (bron: Intermediair).
'Women want: macho's' - toch? Britse vrouwen beoordeelden foto’s van mannengezichten die digitaal meer mannelijk of feminiene waren gemaakt. Van de mannelijke gezichten, verwachtten zij dat ze dominant, minder warm, minder trouw en een slechtere vader zouden zijn: ongeschikt als vaste partner. Meer feminiene gezichten werden juist andersom beoordeeld: potentiële partners, die zich goed kunnen binden, betrokken zullen zijn en monogaam.. Er werd geen verschil verwacht als werd gevraagd naar wie van de twee types meer ambitieus of gefortuneerd zou kunnen zijn. Ook scoorden gezichten die een gezonde uitstraling hadden als aantrekkelijker en prettiger persoonlijkheden, zeker als ze ook nog eens een feminiene gezicht hadden. Prof Perrett: "…Our results contradict claims that machismo denotes fitness and disease immunity. Masculinity may buy you dominance but not necessarily tip top physical condition. Instead women see a healthy guy as the source of wealth, and fit for family life." (Boothroyd et al. Pers and Indiv Diff ’07). Het is leuk om te kijken op de site van de Durham University: ze hebben een 'facelab', waarop je wordt uitgenodigd zelf gezichten te creëren en veranderen. Nu zitten we nog met die pheromonen in onze maag (neus): is there more than meets the eye?
9 Aug '07
Als ze weer naar school gaan: schooltoneel! Onderzoekers van de University of Illinois volgenden 10 jongeren gedurende de 3 mnd durende repetities, de uitvoering en tot 2 jaar na een productie van les Miserables. De jongeren gaven aan met het voorbereiden en uitvoeren van het toneelstuk bv te hebben geleerd om hun emoties te herkennen en er adequaat mee om te gaan. Ook het inzicht krijgen in emoties van anderen en die kennis gebruiken om het groepsproces te verrijken werd genoemd. De onderzoekers denken dat dit deels toe te kennen is aan het feit dat de jongeren zich moeten inleven in hun (rol) personages. Maar bovenal dat de hoogoplopende emoties ('youth’s repeated "hot" experience of unfolding emotional episodes') gedurende de repetities en de uitvoering de basis vormen voor dit emotionele leerproces. (Larson et al. Child Dev ’07;78:1083-99).
8 Aug '07
Jaarlijks komen ruim 200.000 minderjarigen in het medisch circuit met onbegrepen lichamelijke klachten, variërend van hoofd- tot buikpijn en vermoeidheid. Vaak verdwijnen de klachten vanzelf, echter bij 15% blijkt sprake van een somatoforme stoornis (SS). Helaas blijkt dat deze diagnose vaak pas laat door artsen en ouders wordt (h)erkend. Honderden kinderen met een SS verzuimen jaarlijks school en hebben minder sociale contacten en activiteiten. Van de 69 kids met een SS in het CURIUM bleek bv. dat er bij 30 sprake was van ernstig schoolverzuim. Opvallend was dat de leerplichtwet nauwelijks een issue was: bv. een verklaring van een arts was al voldoende om controle van de school te stoppen: de kinderen bleven lang thuis. Een zorgelijke situatie: langdurig schoolverzuim kan uiteraard tot psychosociale, educatieve en lichamelijke beperkingen leiden. Het CURIUM pleit er dan ook voor om een dwingender protocol op te gaan stellen voor deze kinderen, zoals dat gericht op volwassenen in de WAO (wet verbetering poortwachter). Hierbij moet een adequaat netwerk rond het kind, in overleg met school, familie en psychiatrie worden gecreëerd. De schoolarts zou hierbij als een bedrijfsarts kunnen fungeren en een centrale positie innemen.
8 Aug '07
200 proefpersonen, gespannen wachtend bij de tandarts, kregen een citrus-, of een lavendelgeur te ruiken. Daarnaast werd aan één groep muziek, en aan een andere niks aangeboden. Zowel citrus als lavendel bleken angst te reduceren en bovendien de stemming van de proefpersonen te verbeteren (Phys&Behav ’05;86:92-5). Hiernaar verwijst Dr. R. Herz, en zij biedt nu in de USA een commercieel geurpakket: Bliss Booster ('to improve your mood and increase feelings of happiness') en Crave Control ('to curb cravings for carbs, including chocolate cake and dessert'). Tenslotte: Endurance Enhancer 'to gain a competitive edge in athletics or the wrkplace' - iets voor een placebo-gecontroleerde test bij studenten gedurende de tentamenperiode - of zullen we dan voor de Mozart-vibe gaan?
7 Aug '07
Over de incidentie van het post traumatisch stressyndroom (PTSS) onder Amerikaanse militairen na uitzending naar Irak, worden getallen van rond de 9 à 12% genoemd. Commentaar op deze cijfers is dat onvoldoende is gekeken naar de eigenlijke oorzaak van de klachten. Het UMCU heeft 479 Nederlandse militairen vóór hun vertrek naar Irak en 5 resp. 15 mnd na terugkeer onderzocht. Ongeveer 11% van de militairen benoemde symptomen van een PTSS. Bij 3,5% bleek sprake van een PTSS, gerelateerd aan de ervaringen in Irak. Bij de overige militairen bleken de klachten gerelateerd aan andere factoren, bijv. problemen in de thuissituatie (Engelhard et al. Br J Psychiatry ’07;191:140-5). Interessant is dat er recent ook Britse militairen die zijn uitgezonden naar Irak zijn onderzocht. Onder de militairen die 5 mnd in Irak waren, leed 3% aan een PTSS. In een tweede groep die maar liefst 13 mnd (lang!!!) in Irak was geweest: 5,2%. Bij 1:4 van de groep die 13 mnd in Irak was, bleek sprake van een alcoholprobleem, versus 1:10 in de 5 mnd groep. Hoe lang de Nederlandse militairen in Irak waren, is mij nog niet duidelijk, aangezien het artikel nog gepubliceerd moet worden.
6 Aug '07
Wbt Deep Brain Stimulation (DBS) verschijnen toenemend interessante case-reports. Mogelijk biedt DBS een indicatie voor patiënten met een staat van ‘minimaal bewustzijn’ ('Minimal Conscious State' (MCS)). Een 38-jarige man bevond zich na een ernstig schedelletsel reeds 6 jaar in een MCS. Ondanks intensieve training, trad er geen vooruitgang meer op in het revalidatieproces: hij kon wat contact en vingerbewegingen maken, werd gevoed mbv een maagsonde. Neurochirurgen plaatsten DBS elektrodes bdz in de thalamus van deze patiënt. Deze elektrodes werden ad random aan en uit gezet op verschillende momenten gedurende 30 dagen. Hij werd in die periode begeleid door een revalidatieteam, dat zelf ook niet wist wanneer de elektrodes aan of uit stonden. De patiënt was alerter als de DBS geactiveerd was: hij kon dan beter spreken, bewegen en voedsel kauwen en doorslikken. Opvallend was daarnaast dat zijn toestand in de tussenliggende ('off') fases, beter was dan vóór de implantatie. Blijkbaar treedt er een blijvende progressie op. Uiteraard is het belangrijk af te wachten wat het verdere beloop van het revalidatieproces zal zijn. (Schiff et al Nature. ’07;448: 600-3).
5 Aug '07
Het beluisteren van Mozart gedurende het studeren, heeft een gunstig effect op de concentratie en zou zo studieresultaten positief kunnen beïnvloeden (zie eerder). Nu hebben onderzoekers van de Standford University middels fMRI onderzoek aangetoond welke gebieden van het brein geactiveerd worden tijdens het luisteren naar 18e eeuwse (W. Boyce, tijdgenoot van Mozart - barok) muziek. Gedurende het beluisteren van de symfonie bleek de rechterhersenhelft significant actiever. Op momenten dat de muziek even pauzeerde, in aanloop naar een volgend thema, bleek sprake van activatie van het ventrale fronto -temporale gebied. Op moment dat de melodieverandering inzette, en de aandacht van de proefpersoon hiernaar verschoof, werd het dorso-frontale gebied geactiveerd. Op deze wijze zou het kunnen zijn dat het brein wordt getraind op het anticiperen op en het vasthouden van aandacht op nieuwe situaties.
Leuk is om een animatie te zien van de fMRI scan gedurende het beluisteren van de muziek: klik hier!
3 Aug '07
"There is now sufficient evidence to warn young people that using cannabis may increase their risk of developing a psychotic illness later in life".
