GENT - TUSSEN LICHAAM & GEEST

In de 'Kerstknip' = je vrije tijd richting België? Tot eind april '08 loopt in Gent het omvangrijke project 'Tussen Lichaam en Geest'. Rond dit thema zijn vele activiteiten in en rond de stad georganiseerd, variërend van lezingen, theater- en muziekvoorstellingen en debatten, tot stadswandelingen. Museum Guislain, het Gentse psychiatriemuseum waarover ik eerder schreef op deze weblog, vormt een belangrijke spil. Het museum biedt een grote tentoonstelling met diverse thema’s. Eén vd thema’s is de sociale en culturele dimensie van ziekten: hoe bepalen de tijd en omgeving waarin we leven, de kijk op ziekten? Heeft een aandoening een lichamelijke of een geestelijke oorsprong? Of wordt de oorzaak ergens anders gezocht: een boze geest, een emotieloze opvoeding of liederlijk gedrag? Hierbij komen diverse psychiatrische stoornissen, als het syndroom van Gilles de la Tourette en autisme aan bod. Ook meer cultureel gebonden beelden en stigmatisering passeren de revue. De psychiatrie in de 19e eeuw, en mn in deze periode: de vrouw in de geneeskunde/psychiatrie. Er zijn kunstwerken uit diverse landen bijeengebracht, met topstukken als van James Ensor, Toulouse-Lautrec, Mucha, Rops (afb: Pornocratès, 1878) en Marlene Dumas. Een fototentoonstelling van de Britse fotograaf Henry Hering, die rond 1855 portretten van psychiatrische patiënten maakte in Londen. Ook is er veel etnografische kunst, mede gekoppeld aan de cultureel gebonden ziektebeelden, en zijn affices uit begin 20e eeuw. In de tentoonstelling wordt ook de documentaire "DE BLAUWE KAMER" vertoond, over Psychiatrisch Centrum Dr. Guislain tussen 1950 en '80. Een stukje van deze docu kan je hier zien.

27 Dec '07

PEACE & BLISS

Peace & Bliss
Op & aan elk front
In hoofd & hart
.
24 Dec '07

FACELAB & VERBORGEN EMOTIES

Is je geliefde ècht blij met dat kadootje? Zijn de enthousiaste reacties over je kerstdiner wel gemeend? Hoe denkt je schoonmoeder ècht over je? Zegt je broer dat hij niet van kerst houdt, maar vindt hij jouw kerstboom eigenlijk prachtig? Maak ter plekke een foto van zijn/haar gezicht en surf naar het Facelab van de universiteit van A'dam. On-line kan je je foto in sturen. Deze wordt dan geanalyseerd door emotieherkennings software. Eindelijk zullen de mysteries van (verborgen) emoties worden benoemd en verklaard! Ik denk niet dat de computer zich verantwoordelijk voelt voor opzienbarende resultaten en hun mogelijke consequenties … bezint dus, voor je begint - maar, laten we in vredelievende, hoopvolle kerstsferen blijven: het zal vast heel positief uitvallen!

Eerder schreef ik over een testje dat je online kan doen om te kijken of je zelf goed in staat bent om emoties bij gezichtsuitdrukingen te benoemen. Zie: Facial Expression Test.
Ook bijvoobeeld over uiterlijk gingen: Aantrekkingskracht of What Women Want (II).

23 Dec '07

PREFAB HUMOR OP VERZOEK

Ik verwonder me over de enorme diversiteit aan prefab culinaria die ons ihkv de feestdagen wordt aangeboden. Grappig en handig (en bizar ook, toch?), maar niet echt iets voor mij. Maar goed, ieder zijn voorkeuren hoor - geniet ervan! Om de kerstsfeer te optimaliseren, is het misschien aardig je gasten ook te fêteren op wat adequaat op de situatie toegesneden grapjes. Maar heb je nog wel energie, nadat je op deze 'crazy Sunday' je in de kerst-hysterische drukte hebt gestort om de roquefort-in-deeg, gevulde amuselepeltjes en -lolly's, complete ovenschotels, plakjes kaas geknipt in kerstboomvorm, glaasjes met toetjes etc etc, te bemachtigen?

Geen probleem, gemak dient weer de mens: surf naar de site OhNoRobot, voer een onderwerp in en de grapjes worden kant-en-klaar aangeleverd.

.

23 Dec '07

DR SHOCK 4 BEST MEDICAL WEBLOG AWARD!

Onze collega en goede vriend Dr Shock MD PhD , gefêteerd bezoeker van Club Confabula, is genomineerd voor de Best New Medical Weblog Award!
Dit is een prijs die wordt toegekend door de website MedGadget.com.
Volg Confabula: houd de Hollandse Eer hoog - ga naar MedGadget.com en vote for Dr Shock!
.
23 Dec '07

RESTAURANT FREUD (IV)

Restaurant Freud (waarover ik eerder schreef - zie bijv ook Freud III) stuurt ons zijn kerstnieuwsbrief. Hierin wordt oa. gemeld dat er nieuwe recensies zijn verschenen. Plus dat het restaurant en een aantal vd medewerkers morgen, ma 24 dec, op TV komen. Tussen 19.00 en 19.25 uur, in het programma Lingo (Ned 1). Ik weet niet of dat een programma is waar je je Kerstavond mee wilt gaan vullen. Maar los daarvan zijn goede doelen, en de filosofie van Restaurant Freud wel passend bij de kersgedachte.
.
23 Dec '07

COVER HER (OR HIM)!

Tip: geef, bijvoorbeeld bij het crèmetje een tijdschrift-cover waarop ze zelf staat. Ook voor de heren zijn er leuke cover-opties. Wel een OK-foto gebruiken natuurlijk hè: je weet dat dat gevoelig ligt!!

Je kan hem zelf ontwerpen en creëren op de site MAGMYPIC
.
21 Dec '07

DOE MAAR 'N CRÈMETJE!

Wil je onder de kerstboom een huidverzorgingsproduct geven? Vraag even waar ze niet blij mee was. De University of Bath heeft 297 vrouwen (27-65) gevraagd naar welke maatregelen zij de afgelopen periode hadden genomen om er jong uit te blijven zien. OK, daar gaan we: vochtinbrengende crèmes (96%), anti-aging crèmes&lotions (75%), exfoliëren/peeling (70%), schoonheidsspecialiste (48%). Verder, extra vitamines (61%), een speciaal dieet (37%), saunabezoeken (48%). Zo'n 3% had gebruik gemaakt van intensievere behandelingen als botox, lazer, of chemische peelings. In deze groep had 1 persoon een face-lift ondergaan. Er werd aan ze gevraagd of ze wilden doorgaan met hun huidige producten en methoden (dieet, vita’s). En of ze doorstane behandeling(en) (schoonheidsspecialist, peelings, botox enzo). Opmerkelijk was dat van de vrouwen die had aangegeven NIET tevreden te zijn met het effect van de desbetreffende actie op hun uiterlijk, 73 aangaf WEL door te willen gaan met gebruik/ondergaan ervan. Van de vrouwen die had aangegeven WEL tevreden te zijn met het resultaat, wilde slechts 45% er ook mee doorgaan. De onderzoekers denken dat de angst die de vrouwen drijft om er ouder uit te gaan zien een sterkere motivator is dan de tevredenheid die er is als ze effect denken te zien. Vrouwen, grappige wezens hè.
Schoonheids idealen en rituelen zijn van alle tijden: neem de Romeinen. En in dit kader over Bath gesproken - ik ben daar wel eens geweest , een heel mooie stad, met een prachtig oud Romeins badhuis.
.

22 Dec '07

ONTSPANNEN FEESTDAGEN

Feestdagen …. voor de één heerlijk, de ander een bron van stress. Tijd voor wat ontspannend gefilosofeer in Club Confabula. Bericht van de afdeling Psychiatry & Behavioral Neurosciences, van het Cedars-Sinai Medical Center: "Unrealistic expectations of family gatherings and holiday parties often lead to disappointment and depression around the holidays. Financial stress, overbooked schedules and memories of 'perfect' holidays past or lost loved ones can also all contribute to feelings of tension, anxiety and sadness". Omdat ze zich zorgen over ons maken, bieden ze een lijst met tips. Hier enkele ervan:

• Have realistic expectations of interactions you’ll be having with family and friends. Chances are that people will have not changed much from last year.
• Make a list and prioritize the activities that are important to you. Make time for those; and consider carefully whether you absolutely must do everything on that list.
• Don’t lose sight of the meaningful moments of the season. Look for them, and be optimistic that you’ll find them.
• Let others share responsibilities of the season. No one person should feel burdened by all of the shopping, party planning, cooking and holiday activities.
• Make an active effort not to worry so much about the details. Live in the moment as much as possible. (= altijd belangrijk!)
  Spend time with supportive and caring people; reach out to others who may benefit from your support.
• Remember that there is no ideal or model for a perfect holiday. With second marriages and so many different types of families.
• Feel free to create your own unique way to celebrate. (I agree!)
• Make time for yourself. Everyone needs downtime. (idem! + koester je geliefde(n) uiteraard)

Niet uniek, maar nooit verkeerd om nog even bij stil te staan. Ieder zijn eigen definitie van 'feestelijk'.

21 Dec '07

LOOD & IQ

De afgelopen 2 maanden is er een aantal keer ophef ontstaan over speelgoed waar teveel lood in bleek te zitten (zie bijv NRC 9 & 11 Nov). Het is niet voor niets dat de Voedsel en Waren Autoriteit daar heel alert op is: het is al langer bekend dat een verhoogde loodconcentratie (meer dan 10 microgram/dl) schadelijk kan zijn (het Romeinse Rijk ging er misschien wel aan ten onder…). 174 kinderen (6-10 jr) werden onderverdeeld in groepen, afhankelijk van de loodconcentratie in hun bloed. De groep met een loodconcentratie van tussen de 5 en 10µg, bleek een IQ te hebben wat zo’n 5 punten lager lag, vergeleken met de groep met een loodconcentratie tussen de 1 en 2 µg. Het ging dan met name om het verbale IQ: de kinderen bleken een aanmerkelijk armere woordenschat te hebben. Bovendien bleek in deze groep sprake van een verminderde concentratie en werkgeheugen (Neurotox ’07;28:1170-7). Dit is overigens niet het eerste artikel dat de afgelopen tijd de hoogte vd huidige toegestane loodconcentratie in twijfel trekt. Aangaande het IQ, maar ook aangaande een mogelijke associatie tussen ADHD en loodconcentratie - en dan gaat het dus om een concentratie welke onder de huidige toegestane grens ligt! (bijv Biol Psych ’07 Sept of Neurotox Terat ’07 April).
Eerder ook: over IQ, nu gerelateerd aan borstvoeding.
.
20 Dec '07

VOLKSTUINTJES - LET’S GET DIRTY (II)

De Gemeenteraad van Leeuwarden is gisteren akkoord gegaan met het voorstel van PalGroenLinks om geld uit te trekken voor de aanleg van volkstuintjes. Het doel van deze volkstuintjes is "stress, depressie en overgewicht" tegen te gaan. Raadlid Hoogterp: "Mensen met een volkstuintje zijn gezonder. Ze gaan er vaak op de fiets naar toe, zijn tussen bezig in de tuin en komen zo ook dichter bij de natuur te staan. Daarbij kun je in het tuintje je eigen biologische groente verbouwen. Dat is ook weer gezond". Het voorstel werd aanvankelijk wat lacherig ontvangen, maar uiteindelijk wel aangenomen. Hoogterp refereerde naar onderzoek dat de Universiteit Wageningen momenteel doet. Als hij Club Confabula had bezocht, had hij ook het artikel in Neuroscience kunnen noemen, waarover we het in oktober hadden (Let’s get dirty!)! In ieder geval: leuk initiatief! Hopelijk gaat het ook elders doorgang vinden. Verder advies: Rozemarijn verbouwen in de volkstuin (geheugen!). En in ferme pas ernaar toe uiteraard. We zullen scherp blijven op meer tips voor de nieuwe tuineigenaren!

.

19 Dec '07

STUDENT & STRESS (II)

15 Dec schreef ik dat medisch studenten tegenwoordig al vroeg in hun studie klinische vaardigheden leren. Het gaat dan bijvoorbeeld om gesprekstechnieken het het onderzoeken van patiënten. In het begin op collega-studenten en 'simulatiepatiënten' (zeg maar 'oefenpatiënten', acteurs). Een onderzoeksteam heeft onderzocht wat voor impact het op studenten heeft om te oefenen in het brengen van slecht nieuws aan 'simulatiepatiënten'. Zoals je kan lezen op STUDENT & STRESS (I) kwam hieruit naar voren dat de training behoorlijk veel stress voor de student op kan leveren. Een voorbeeld van een dergelijke trainingssessie, en de gedachten en gevoelens die zo'n traing met zich mee kunnen brengen, lees je vandaag in het dagkrant 'De Pers'. Op pagina 24 schrijft een medisch studente in de lezerscolumn onder 'Leren communiceren' over haar ervaring bij het oefenen in een slecht nieuwsgesprek. Een leuke illustratie bij het onderzoek.
.
19 Dec '07

DIABETES & DEPRESSIE

In NL hebben meer dan 600.000 mensen diabetes mellitus (suikerziekte, DM). Een onderzoek naar de invloed van depressies op de levensduur van diabetici. In de 'PROSPECT' studie werden 584 ouderen met een depressie gedurende 5 jaar gevolgd. Zij werden in 2 groepen verdeeld. De ene groep kreeg een 'standaard behandeling', volgens de richtlijnen, voor hun depressieve klachten. Het andere deel kreeg een intensief zorgprogramma: werd door een 'zorgmanager' begeleid naast medicatie en/of psychotherapie. De zorgmanagers checkten of patiënten hun medicatie adequaat innamen en gaven extra hulp (op divers gebied) als dat nodig was. Van de 584 ouderen leden er 123 (21%) eveneens aan DM. Na 5 jr waren in totaal 110 ouderen overleden. Van de niet-diabetici was 17% na 5 jr overleden. Dit percentage was gelijk in de groep met de standaard-depressie behandeling tov. de intensieve behandelvorm. In de groep patiënten met DM was in de groep met de standaardbehandeling 38% overleden. Van de intensief behandelden was 27% overleden. Diabetici bleken een 2 maal zo hoge kans op overlijden te hebben als ze niet goed behandelde depressieve klachten hadden (Diab care '07;30:3005-10)! De intensieve behandeling lijkt dus bij DM zeer de moeite waard. Enige aanwijzing over de reden dat het intensieve zorgprogramma een positief effect had op de diabetici, terwijl het bij de niet-diabetici geen extra baat gaf, biedt deze epidemiologische studie niet. Misschien houden patiënten met een depressie zich bijvoorbeeld minder goed aan hun dieet en medicatie voorschrift. De zorgmanager houdt dat in de gaten. Ook de positieve invloed van de aandacht op zich al (zie ouderen en eenzaamheid enige tijd terug), geeft onvoldoende verklaring aangezien er in de niet-diabetes groep geen verschil was. Heeft een depressie invloed op de metabole toestand van de DM patiënt (waardoor bijv. bloedsuiker-ontregeling, met alle gevolgen van dien? Denk aan de HPA-as! Of een interactie tussen de eerder besproken immunologische (cytokines!) afwijkingen. Ook andere interacties, bijvoorbeeld op hart- en bloedvaten, zijn plausibel. En - zal de bevinding ook voor andere ziektes opgaan? Wordt vast vervolgd.
Recent ook over ouderen: bebrilde bejaarden & ouder, eenzaam & depressief.
.
18 Dec '07

SLOW MOTION?

Frequent vertellen mensen na een traumatische gebeurtenis dat ze zich het moment zelf als in slow motion herinneren. Onderzoekers vroegen zich af of de slachtoffers daadwerkelijk op dat moment zelf een vertraagde tijdsbeleving hadden, of dat het slechts een herinnering is. Ze lieten vrijwilligers een vrije val maken in een vangnet. Ze sprongen van 31 meter hoogte. De wachtende vrijwilligers werd gevraagd om te kijken naar de anderen en met een stopwatch te meten hoe lang hun val duurde. Vervolgens werd ze gevraagd hoe lang ze dachten dat hun eigen val had geduurd. De meesten dachten dat hun eigen val langer had geduurd dan die van de anderen, gemiddeld dachten ze 36% langer. Ook gaven ze de vrijwilligers een apparaatje om de pols. Op het scherm van dit apparaatje zag je steeds nieuwe nummers opflitsen. De onderzoekers konden de opflitssnelheid van de nummers aanpassen. Ze stelden het apparaatje in op de snelste 'opflitstijd' die de vrijwilliger kon waarnemen. Ze gingen ervan uit dat als de vrijwilliger straks zou gaan springen en gedurende de val daadwerkelijk tijd langzamer zou ervaren, ze de heel snel opflitsende getallen heel makkelijk (want in slow motion) zouden kunnen lezen. Dit bleek echter niet zo te zijn. Geen slow motion ter plekke. 'Slechts' een herinnering … (PloSONE '07)

Foto: P. Donker Duyvis

.

16 Dec '07

STUDENT & STRESS (I)

In de huidige geneeskunde opleiding wordt er veel aandacht besteed aan het al vroeg in de opleiding trainen van klinische vaardigheden. Op zich zou dat voor deze jonge groep gemotiveerde mensen een uitdaging moeten zijn. Levert het ook stress op, dat trainen in een veilige setting? Het Nivel, nu ism het UMC Utrecht onderzocht 57 2e jaars geneeskunde studenten die 'slecht-nieuwsgesprekken' oefenden. Ze maten hun bloeddruk en hartslag en bepaalden cortisol in hun speeksel (stresshormoon!). Ook legden ze met vragenlijsten hun mate van psychische stress vast. Dit deden ze op een rustdag en op de dagen van de training in slecht-nieuwsgesprekken. Zowel voor als tijdens de gesprekken bleek er sprake van een significant verhoogd stressniveau. Nadat het gesprek had plaats gevonden, verdween het psychisch angstgevoel bij de studenten. Ook daalde hun hartslag en bloeddruk weer tot rust-waarden. De concentratie cortsisol bleef de rest van de dag echter wel verhoogd. De mate van stress bij de studenten bleek geen effect te hebben op hoe het gesprek verliep – de kwaliteit werd dus niet door angst beïnvloed. Opmerkelijk was dat hoe meer de studenten de oefen-patiënt gedurende het gesprek aankeken, hoe hoger het stressniveau was na afloop. De onderzoekers denken dat non-verbale communicatie (aankijken) een hoge mate van alertheid vereist en dat dat het stressniveau verhoogt. Ik kan me voorstellen dat het oog-contact hebben met de (oefen) patiënt, voor de student ook nog beangstigend is. De studenten die het vriendelijkst en het meest betrokken waren, bleken beter in staat om adequaat hun gesprek te structureren, emoties te hanteren en informatie te geven. En … wat gunstig voor de (aanstaande) arts zelf is: hoe vriendelijker ze de patiënt hadden benaderd, hoe sneller hun hartslag weer richting een normaal niveau kwam! (Psychoneuroend ’07;32:943-50) De vroege praktijk-trainingen geven meer stress dan ik had verwacht. Wat te doen? In ieder geval: je moet aardig zijn voor de (oefen) patiënt = ook goed voor je eigen hart. En misschien … mediteren? Of geloven in jezelf?
Ook van het Nivel: huisarts & stress
Eerder: Medische studenten & keuzes
Studenten - ook gewoon mensen
.
15 Dec '07

HUISARTS & STRESS

Het 'Nivel', meldt de resultaten van hun onderzoek onder huisartsen, n.a.v. 1417 video-opnames van huisarts-patiënt gesprekken. Een aantal patiënten had voorafgaand aan het spreekuur-bezoek aangegeven dat zij dacht dat de oorzaak van hun lichamelijke klacht wel eens psychisch zou kunnen zijn. Bij 32% hiervan kwam dit ook in het gesprek ter sprake - 23% kaartte het zelf aan en 9% toen de huisarts ernaar vroeg. Patiënten zeiden achteraf dat ze niets over hun stress hadden gezegd omdat ze dachten dat de huisarts geen tijd voor ze zou hebben, of omdat ze vonden dat hij er toch niks aan kon doen en ze het zelf maar moesten oplossen. Echter, 45% ook omdat ze zich ervoor schaamden. Het is begrijpelijk dat in zo’n 1e bezoek, de huisarts zich vooral richt op de lichamelijke toestand vd patiënt. Hij wil uiteraard allereerst een lichamelijke oorzaak voor de klacht uitsluiten. Bij de vervolgafspraak werd echter vrijwel even weinig over stress gesproken als bij het eerste contact. Aanbevolen wordt dan ook om in nascholing aandacht te besteden aan het herkennen en exploreren van en adequaat reageren op psychosociale signalen. Maar in een drukke huisartspraktijk, met een diversiteit aan problemen, blijft het makkelijker gezegd dan gedaan. In een aantal huisartspraktijken wordt gewerkt met mensen uit de GGZ, die het spreekuur ondersteunen, bijvoorbeeld met een eigen spreekuur of consultatieve functie. Door dit op nog bredere schaal in te voeren, en patiënten zelf ook vertrouwd met deze ondersteuning te maken, kunnen wellicht mensen sneller geholpen worden.
Ook van het Nivel: student & stress
.
15 Dec '07

LEONARD FREED

Mocht je in Den Haag komen - ga kijken: nog t/m 13 jan.'08 in het Fotomuseum Den Haag. De meest omvangrijke tentoonstelling ooit van het werk van fotograaf Leonard Freed (1929-2006). Hij richtte zich journalistiek op thema' s als oorlog, revolutie, ongeluk en armoede. Anderzijds ook op dagelijkse situaties, vriendschap, liefde en het mysterie van geboorte en dood. Freed publiceerde meer dan duizend foto's in internationale tijdschriften en kranten, zoals Der Spiegel, Der Stern, London Sunday Times, l’Express en Libération. Echt prachtig. Begrijpelijk dat veel van zijn opnames iconen van de fotografiegeschiedenis zijn geworden.

14 Dec. '07

BODY DISMORPHIC DISORDER & FOTOSHOPPEN

Er is veel aandacht voor de invloed van 'fotoshoppen' op hoe we naar ons eigen uiterlijk kijken. Body Dismorphic Disorder (BDD) wordt in NL ook 'morfodysforie' genoemd. Hieronder wordt een stoornis in de lichaamsbeleving verstaan: een obsessie met de gedachte dat er aan het uiterlijk iets afwijkends is. In werkelijkheid ziet de patiënt er 'normaal' uit. Meestal gaat het om een onderdeel v.h. gezicht, maar het kan ook over een ander deel van het lichaam gaan. Deze fixatie op het uiterlijk houdt de patiënt zo bezig dat zijn hele leven erdoor beïnvloed en belemmerd wordt. Hij lijdt er enorm onder, verdriet, angst, onzekerheid. Mogelijk komt het bij ongeveer 1-2% vd bevolking voor. Vaak gaan deze patiënten niet naar de GGZ, maar bijv. naar een plastisch chirurg, met de vraag of de door hun vermeende lichamelijke afwijking kan worden veranderd. Er is weinig bekend over hoe deze stoornis ontstaat. Er wordt gedacht dat het belang wat onze samenleving aan het uiterlijk hecht (schoonheidsidealen) een rol speelt. Maar dat lijkt onvoldoende verklaring: we worden er immers allen aan blootgesteld en velen van ons worden er onzeker van. Maar we ontwikkelen niet allemaal BDD. Opvallend is dat BDD vaak in families voorkomt. Nu is er een interessante publicatie: een biologische component zou een sterke rol kunnen spelen. Onderzoekers van de UCLA maakten een fMRI scan bij 12 patiënten met BDD en een controlegroep, terwijl ze ze foto's van gezichten toonden. Het ging om 3 soorten foto’s: een normale foto, een foto die flink was gefotoshopt (wazig gemaakt: waarbij details als sproetjes, rimpels enzo wegvallen - de term 'fotogeshopt' is, als ik het voorbeeldplaatje zo bekijk nog zwak uitgedrukt...) en een foto waarop specifieke kenmerken juist sterk naar voren kwamen. Patiënten met BDD bleken een verhoogde activiteit vd linker hersenhelft te hebben, mn de prefrontale en temporale hersenkwab. Deze gebieden worden normaliter actiever bij detail-onderzoek. Bij de controle personen werden deze gebieden dan ook actief als de foto met scherpe contrasten (details) werd getoond. Bij de BDD patiënten waren deze hersengebieden echter bij het bekijken van alle foto's actief. Je kunt je voorstellen dat in het dagelijks leven, ze bij het bekijken van een gezicht altijd blijven focussen op details die ze eerder zijn opgevallen en dat ze die ook 'uitvergroot' zien. Ze kunnen gezichten als het waren niet als 1 geheel bekijken. Opmerkelijk is dat het dus niet alleen om foto's van hun eigen gezicht ging, maar ook om gezichten van anderen (Arch Gen Psych '07;64:1417-25). Een afwijkende hersenactiviteit dus bij patiënten met BDD. Wat dit veroorzaakt is nog niet duidelijk. Een genetische kwetsbaarheid? De UCLA gaat er verder mee. En wat aangaande de discussie rond fotoshoppen interessant is: gefotoshopt of niet: de patiënt met BDD heeft moeite met alle soorten foto's.
Ook bijv over uiterlijk : 'Sexy Clip helpt niet', of 'Aantrekkingskracht', of 'What women want (II)'.
.
13 Dec '07

BOTMASSA & DEPRESSIE

89 vrouwen met een ernstige depressieve stoornis, die nog niet in de menopauze (= de 'overgang') waren, werden gedurende plm 2 jaar gevolgd. Ze werden vergeleken met 44 niet-depressieve vrouwen. Bij aanvang van de studie werd de botdichtheid van de rug, heup en onderarm vastgelegd. Aan het eind vd periode werd weer een scan gemaakt. Vrouwen met een depressie bleken een significant sterkere afname te hebben van de botdichtheid (= osteoporose), vergeleken met gezonde controles, mn. bij de heup en onderrug. De afname van mineraal-dichtheid is vergelijkbaar met vrouwen van deze leeftijd die roken of die heel weinig calcium tot zich nemen. De afgelopen jaren zijn er meer studies verschenen over de toename van osteopose bij vrouwen die wèl in de overgang zijn en depressief (zie bijv J Am Geriatr Soc. '07;55:824-31). Voorts zijn berichten verschenen over de mogelijke rol van antidepressiva bij de osteoporose. In onderzoeken lijken bij ouderen mn. de SSRI’s een mogelijke rol te spelen (zie bijv Arch Intern Med. '07;167:1240-5). Bij de groep jonge vrouwen in deze studie echter, bleek er geen relatie tussen het gebruik van antidepressiva en osteoporose. Bij een aantal vrouwen hebben de onderzoekers ook de concentratie cytokines gemeten. Er bleek bij de vrouwen met een depressie sprake van een toename van ontstekings bevorderende en een afname van ontstekingsremmende cytokines. Heeft dat een verband met de afgenomen botdichtheid? (Arch Intern Med '07;167:2329-36). Van één van de cytokines, IL-6, is in ieder geval bekend dat hij botafbraak bevordert. Iets met de cytokines moeten we dus wellicht. Daarop richt wel meer onderzoek zich – ook onderzoek naar de behandeling van depressies. Wat te doen voorlopig? Actief blijven. ... en misschien wel ... in de modder!

Ook over cytokines en ouderen: 'ouder alleen & depressief'

Cytokines en vermoeide meisjes: 'vermoeide meisjes'
.

12 Dec '07

NEUROGENESE LABSIMULATION

De afgelopen dagen heb ik wat geschreven over onderzoek rond neurogenese. Er loopt allerlei onderzoek en er zal nog heel wat over verhelderd worden. Steeds worden er in publicaties verwachtingsvolle uitspraken gedaan over de basis die de ontdekkingen kunnen gaan vormen voor behandelmogelijkheden in de toekomst. Hopelijk komen er ook daadwerkelijk klinisch bruikbare opties uit voort. Ook in onderwijs heeft neurogenese aandacht. In het LUMC heb ik met onderwijs te maken, dat is dan ook een aandachtspuntje voor me. Het is, ook ter inspiratie, interessant om te kijken hoe elders zo'n onderwerp wordt gebracht. Een leuk voorbeeld vind je op de website Wellesley.edu . Voor studenten zijn daar een drietal computer-labsimulatietestjes gezet om te illustreren hoe onderzoek naar neurogenese kan gaan: 'The objective of this simulation is for you to determine which factors influence neurogenesis. You will be provided with several animals and experimental manipulations that could change the rate of neurogenesis. You will be asked to formulate a hypothesis at the beginning of the experiment. At the end, you can determine whether or not that hypothesis is valid.' De site is ook voor buitenstaanders bereikbaar - dus je kan zelf ook een lab-simulatietest doen!

Zie ook: move it !

.

10 Dec '07

KALIRIN-7

En opnieuw een ontwikkeling rond Neurogenese .... we hebben wéér een stofje in het vizier: ... Kalirin-7. Al eerder waren berichten verschenen dat de concentratie van dit eiwit lager was in het brein van bijvoorbeeld patiënten met de ziekte van Alzheimer en schizofrenie. Nu melden onderzoekers in Science dat als je iets leert, er een toename van de concentratie kalirine ontstaat in de uitlopers van zenuwcellen waaraan zich de synapsen bevinden. Door het contact tussen deze uitlopers, tpv de synapsen, kunnen zenuwcellen onderling communiceren. Als je iets adequaat leert, moet de signaaloverdracht in dit gebied verbeteren en versterken. van het brein. Blijkbaar maakt kalirine dat de zenuwcellen en met name de synapsen zich ontwikkelen. Weer Neurogenese dus. Waarover je afgelopen dagen hier ook al las (Nerve Growth Factor bij training - move it! en neurogese zichtbaar). Ook kalirine zal zeker verder onderzocht worden, omdat het misschien openingen kan bieden voor onderzoek naar behandelopties van neurodegeneratieve aandoeningen (Neuron '07;56:640-56).

.

10 Dec '07

GROEIFACTOREN & DEPRESSIE -- MOVE IT!

Over de positieve effecten van hardlopen schreef ik eerder. Training heeft een positief effect op het herstel uit een depressie. Recent heeft collega Dr Shock ons hierover weer ge-updated. Bij ratjes is aangetoond dat training een stimulerend effect heeft op de neurogenese in de hippocampus. Zoals je gisteren in Club Confabula hebt kunnen lezen, is dit bij mensen nog niet in vivo zichtbaar gemaakt, maar zou het kunnen dat dit heel binnenkort wel gaat lukken. Wat bij de ratjes die hippocampus neuronen stimuleert, was onbekend.
Hieraan gekoppeld kunnen 2 experimenten van de Yale University onderzoek naar de ontwikkeling van nieuwe medicijnen tegen depressies weer een andere richting geven. Onderzoekers gaven een groep muisjes de mogelijkheid in hun hokje te rennen op een looprad, terwijl een tweede groep geen mogelijkheid om te sporten kreeg. Bij de muisjes met een looprad bleek er sprake van een verhoogde expressie van een aantal genen in de hippocampus. Een van deze genen was het gen dat codeert voor 'Nerve Growth Factor'. De naam zegt het al: een stofje dat de neurogenese (groei van zenuwen - een groeifactor dus) stimuleert. De onderzoekers hebben vervolgens zowel muisjes als ratjes een synthetische vorm van Nerve Growth Factor toegediend. Bij beide verminderde de toediening van deze stof gedrag dat geassocieerd wordt met een depressie (Nat Med '07;13:1476-82). We krijgen frequent onderzoeksresultaten aangaande stofjes die toe- danwel afnemen bij psychiatrische stoornissen. Hieruit zullen vast op termijn nieuwe medicamenteuze opties voortkomen. In dit onderzoek gaat het mn om de associatie tussen Nerve Growth factor en beweging.

Het relatief eenvoudige advies: blijf in ieder geval in BEWEGING!

.

9 Dec '07

NEUROGENESE ZICHTBAAR

Er wordt momenteel veel onderzoek gedaan naar neurogenese. Vroeger werd gedacht dat bij mensen beschadigingen van zenuwen en mn in het brein, niet meer konden herstellen. De afgelopen 30 jaar kwamen er toenemend aanwijzingen dat zenuwcellen in het brein ook op volwassen leeftijd nog kunnen ontstaan, herstellen, groeien en ontwikkelen. Met name wordt de aandacht bij onderzoek gericht op neurale stamcellen en progenitorcellen. Zij vormen waarschijnlijk de basis voor de neurogenese. Amerikaanse onderzoekers melden nu de ontdekking van een nieuwe marker om deze cellen zichtbaar te maken. Op zich waren er wel methodes hiervoor, maar dit is de eerste methode die het mogelijk maakt de cellen te observeren bij mensen en in vivo (dwz in het levende lichaam). Door het brein te scannen mbv magnetic resonance spectroscopy (MRS), kan de biomarker waarschijnlijk plekken waar neurogenese in het brein plaats vindt, aantonen en kan je het beloop volgen. De onderzoekers hebben nu neurogenese in beeld gebracht in de hippocampus van mensen tussen de 8 en 35 jaar. Hierbij zagen ze meer neurogenese bij de jongeren (een brein in ontwikkeling dus) dan bij de ouderen. Je las hier al eerder dat bijvoorbeeld wordt verondersteld dat neurogenese in de hippocampus kan worden bevorderd door hardlopen. Dit is bij ratjes aangetoond. Deze methode zou het mogelijk maken dit bij mensen in vivo te onderzoeken.
Een belangrijke vondst, die mogelijk ingezet kan gaan worden bij het volgen van patiënten met bijv. een hersentumor of herseninfarct. Maar ook is het belangrijk voor onderzoek naar diverse neurodegeneratieve ziekten als de ziekte van Alzheimer, Parkinson en Multiple Sclerosis. Bij deze ziektebeelden wordt heel veel onderzoek gedaan naar mogelijkheden om zenuwcelafbraak te stoppen danwel te vertragen, en naar mogelijkheden voor herstel. Maar ook naar andere psychiatrische ziektebeelden. Eerder las je wellicht hier over veranderingen in het brein bij patiënten met schizofrenie. Met deze methode zou dergelijk onderzoek interessant vervolg kunnen krijgen (Science '07;318:980-5).
.
8 Dec '07

... in 't ZAND

Vanaf 29 Nov. t/m 11 mei '08 in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden, de tentoonstelling 'Hakken in het Zand'. Deze tentoonstelling geeft een overzicht van 400 jaar archeologische activiteiten in Egypte door Nederlanders. Vanaf de zeventiende eeuw verdiepten Nederlanders zich in het oude Egypte, zoals de koopman David Le Leu de Wilhem (NB, zie zojuist dat hij echtgenoot van een zus van Constantijn Huygens was. Een bezoek aan Huygens' oude buitenplaats 'Hofwijck' in Voorburg, met daarin het aan hem geweide Huygensmuseum is overigens ook de moeite waard) en de Haagse kunstschilder Cornelis de Bruijn. Aangaande meer recente opgravingen, vind je persoonlijke notities, dagboekfragmenten, foto’s en vondsten van het werk van archeologen Adolf Klasens, Hans Schneider en Maarten Raven, die namens het museum de Egyptische woestijn introkken.
.
8 Dec '07

CYBERBULLYING

Over de gevolgen die pesten op het levensgeluk en psychische ontwikkeling van kinderen kunnen hebben, hadden we het eerder. In Amerika is toenemende aandacht en zorg over een vorm van pesten die frequent minder zichtbaar is. Het gaat om 'Cyberbullying', mensen (kinderen) pesten via SMS, MSN en andere internettoestanden. De U.S. Center for Control & Prevention heeft recent alarm geslagen aangaande de invloed van deze vorm van pesten op adolescenten. Het wetenschappelijke tijdschrift 'Journal of Adolescent Health' wijdt er deze maand de hele uitgave aan. Hierin worden verschillende studies gepresenteerd. De prevalentie van het vóórkomen van 'cyberbullying' varieert per studie, de één noemt dat 1 op de 3 kids wordt gepest via internet, de ander 1 op 10. Het verschil in prevalentie is goed verklaarbaar, aangezien bij de laatste studie aan de kinderen werd gevraagd of ze zich wel eens beschaamd, bezorgd of bedreigd hadden gevoeld door een boodschap. In de andere studie was de definitie van gepest worden veel ruimer, en werd bijvoorbeeld ook een grove of gemene opmerking, of bijv het verspreiden van roddels geïncludeerd. Door de bredere definitie van pesten zeiden meer kinderen "ja". Welke definitie je ook neemt: het is veel. Cyberbullying komt niet alleen onder kinderen voor. Ook onder volwassenen bevinden zich 'cyberbullies'. De extra bijkomstigheid van cyberbullying is dat de bully betrekkelijk anoniem kan blijven. Gezien de impact van pesten is het zeer belangrijk dat gepoogd wordt hier grip op te krijgen. Als je geïnteresseerd bent, kan je de hele uitgave over cyberbullying van het 'Journal of Adolescent Health' online downloaden.
Ook over internet-stress:'Internet-stress'.
.
6 Dec '07

FREUD ROUND YOUR FINGER

Een magnetisch pluche Freudje compleet met zijn rode chaise longue … en het is ook nog een vingerpoppetje. Te koop bij Museum het Dolhuys, of te bestellen bij UPG.

Zie ook: 'Transitional Object'.

.

6 Dec '07

VIOLENT VIODEOGAMES (II)

Sint loopt te denken:
...kan 'ie met goed fatsoen wel een "Demons & War – Blood revenge part VI - the return" (oid) schenken?
In juli schreef ik over een studie waarin werd gekeken naar het effect van gewelddadige videogames op studenten. Na het doden van "… hundreds of zombies and demonic creatures…" en het bewerkstelligen van "…heads exploding; arms shot off; spurting blood…", bleken de studenten een significante reductie te hebben van hun 'happy-face advantage'. Dit kan betekenen dat iemand na het spelen van gewelddadige videogames een gelaatsuitdrukking bij een ander eerder (te snel) interpreteert als boos/negatief en als bedreigend/agressief ervaart - en hierop te snel (met agressie) reageert. Nu is er een meta-analyse verschenen die, gelukkig voor de gewelddadige gamers onder ons, de zorg over agressie tgv videogames, niet ondersteunt. Vanuit de University of Texas verwerpt Ferguson diverse eerdere publicaties. Dit om diverse redenen. Bijvoorbeeld dat er geen rekening is gehouden met agressie wat al in de omgeving van de gamer spelt. Of dat eventuele agressie niet goed (gestandaardiseerd) is gemeten. Daarnaast benadrukt hij dat het opvallend is dat juist de negatieve invloed steeds in de media verschijnt, terwijl er in vergelijking, van postieve invloed eigenlijk minimaal publiekelijk melding wordt gemaakt. De tot nu toe verschenen onderzoeken heeft hij naast elkaar gelegd en onderzocht op hun waarde. Uiteindelijk zijn er aangaande agressie 17 en wbt effect op cognitie 7 studies over gebleven, welke aan de criteria van goed onderzoek voldeden. Deze zijn geanalyseerd. Als je deze studies gezamenlijk bekijkt, heb je te maken met een studiegroep met zo’n 3.600, resp 380 proefpersonen. Hieruit komt naar voren dat er geen aanwijzingen zijn dat gaming daadwerkelijk agressie opwekt. De auteur suggereert wel dat er wellicht eens gekeken zou moeten worden naar het effect van videogaming op reeds (latent) agressieve jongeren. Maar, als tweede kwam er uit de analyse van de 7 studies: videogaming blijkt een verbetering van de visuo-spatiële cognitie (i.e. zaken die we zien verwerken en (kort) onthouden) te geven. In dat kader zijn er toenemend argumenten om computergames bij educatieve doeleinden te implementeren. De Sint kan dus (obv deze onderzoeksgegevens ...) verantwoord schenken (PsychQ '07;78:309-16).

Maar wat niet OK zou zijn: een DVD met gewelddadige TV-cartoons!

.

4 Dec '07

AANTREKKINGSKRACHT (II)

"Zijn hier nog stoute kindertjes??!"
Misschien kunnen we wetenschappelijk verklaren waarom de Sint,
zoekt naar 'het goede' in ieder kind:
omdat hij die kinderen 'mooier' vindt.
Proefpersonen kregen foto’s te zien van mensen van het tegenovergestelde geslacht. Ze moesten hen een score geven op hoe aantrekkelijk ze de mensen op de foto’s vonden. De proefpersonen werd ook gevraagd of ze de geportretteerde als al dan niet aantrekkelijke partner zagen. Daarna kregen ze de foto’s nogmaals te zien. Nu somden de onderzoekers bij het tonen van elke foto echter ook een aantal karaktertrekken van de geportretteerde op. Ze noemden zowel positieve karaktertrekken als oprechtheid en behulpzaamheid etc. En negatieve karaktertrekken als oneerlijkheid en onbeleefdheid. Nu bleek dat de proefpersonen de geportretteerden met de positieve eigenschappen ook als uiterlijk aantrekkelijker scoorden, en degenen met de negatieve eigenschappen, juist minder aantrekkelijk. Ook het idee over het al dan niet aantrekkelijk zijn vd geportretteerde als eventuele partner veranderde: de positieve eigenschappen maakten dat aanvankelijk 'afgewezen' geportretteerden weer een optie werden, en onbeschofte knapperds werden afgekeurd (Personal Realtionships Nov '07). Dit laat ons achter met vele filosofieën en vragen. Los van de Goed Heilig man. De resultaten zijn een opsteker na het onderzoek waarover ik eerder schreef, waaruit naar voren kwam dat het uiterlijk zo zwaar weegt*. Lewandowski, één van de auteurs vd studie waar ik je nu over vertelde: "This research provides a more positive alternative by reminding people that personality goes a long way toward determining your attractiveness; it can even change people’s impressions of how good looking you are" . En dat is ook weer een tip voor onze TV makers ihkv alle 'Looking Better' shows!
En, opeens begrijpen we de verborgen agenda’s in het kale achterhoofdje van die 'goede, brave baby’s', als ze zo heroïsch kiezen voor het helpertje**!! ... Schijnheiligheid?
PS: Bij deze solliciteer ik gaarne naar een enkeltje Spanje.
* Aantrekkingskracht
** Beschaafde baby’s
What women want (I)

What women want (I)

Foto: Supergrover = superaantrekkelijk!

.

2 Dec '07

HIV (II)

Nogmaals, vandaag, 1 december: aandacht voor Wereld Aids Dag. Naast onderzoek naar effectievere medicatie en mogelijkheden voor vaccinatie tegen HIV, ook aandacht voor de impact van psychologische factoren op het beloop van de ziekte. Recent was er veel aandacht voor de invloed die het op iemand met HIV kan hebben als hij/zij het dragerschap voor zijn omgeving verzwijgt. Het dragen van dit geheim kan het beloop van de ziekte negatief beïnvloeden. Het bewaren van geheimen heeft al invloed om mensen zónder HIV. Je kan je voorstellen dat mensen mét HIV nog kwetsbaarder zijn. Sommige mensen met HIV besluiten te zwijgen, omdat ze weten dat hun omgeving niet goed op de boodschap zal reageren en hen zal afwijzen. Maar bij andere patiënten kan het verzwijgen juist averechts werken, omdat ze hiermee adequate steun en zorg (die hun omgeving gaarne zou bieden), ontberen. Ook zij kunnen hierdoor in een isolement raken. Plus de mensen die besluiten het te vertellen en verstoten worden. Een afschuwelijke situatie. Verdriet. Vereenzaming. En eerder meldde ik je hier al wat het gevoel van eenzaamheid bij mensen zonder HIV (en kort gelden las je hier: óók bij ouderen) kan doen op de genexpressie van leucocyten. Onder andere een onderdrukking van die gen-gebieden die coderen voor voor antivirale reacties (antilichaamvorming), en de (anti-ontstekings) type I interferon reactie & glucocorticoid respons. Juist mensen mét HIV zijn zijn kwetsbaar voor ontstekingen.
Deze maand melding over de invloed van depressie en life-events op HIV. Bijv. de resultaten van een onderzoek naar 490 HIV patiënten. Bij deze groep werden, naast de lichamelijke situatie, ook de aanwezigheid van depressieve symptomen en het optreden van traumatische life-events in kaart gebracht. De groep werd gedurende 41 maanden gevolgd. Na deze periode waren 29 patiënten overleden. Zestien van de overlijdens waren Aids-gerelateerd. Twee factoren bleken sterk gerelateerd met het overlijden: het aantal T-cellen (witte bloedlichaampjes) en (het aantal) life-events. Daarnaast bleken depressieve symptomen en een hogere virus-concentratie specifiek gerelateerd aan overlijden aan de gevolgen van Aids.

Uit een ander onderzoek komt naar voren dat in een groep van HIV-positieve mannen, het doormaken van een ernstig life-event het risico op de ontwikkeling van HIV naar Aids met 50% verhoogt. Depressies en life-events hebben dus een invloed op het HIV virus en het ontwikkelen van Aids. Recent werd ook al bericht over de invloed van depressieve klachten op de lichamelijke weerstand van mensen zonder HIV. En van life-events. Als je dan de kwetsbaarheid van HIV erbij hebt, is dat risico uiteraard veelvoudig. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de gevoelens van mensen met HIV gedurende hun leven (Am J Psych '07;164:1707-13 en JAM '07; 298: 1685-87).

.

1 Dec '07

HIV (I) - ZAMBIA! ZAMBIA!

Vandaag - 1 december - is het Wereld Aids dag. 3,2 miljoen wereldburgers zijn met HIV besmet. In opdracht van het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika, het Aidsfonds en Kunsthal Rotterdam reisde fotograaf Geert van Kesteren dit jaar naar Zambia voor een journalistieke roadmovie. Van Kesteren toont het aantrekkelijke, trotse Zambia met zijn magische cultuur, adembenemende watervallen en kleurrijke dorpjes. Maar ook de schaduwzijde: corruptie en armoede. En een land dat worstelt met Aids: één op drie inwoners is HIV positief. Met ruim tachtig foto's en geluidsopnamen geeft de tentoonstelling een gedetailleerde indruk van het dagelijkse leven in Zambia, met frequent bizarre en emotionele contrasten. 'Zambia! Zambia!', te zien t/m 10 febr '08.
Ook nog in de Kunsthal R'dam, de tentoonstelling over Théophile Steinlen.
.
1 Dec '07